11
تصور کنید تقریباً برای هر ستاره موجود در کهکشان راه شیری، یک قطعه زباله پلاستیکی در اقیانوسهای زمین شناور باشد. این حقیقت تلخی است که دانشمندان از آن با عنوان «کابوس خاموش» یاد میکنند. برآوردهای جدید حاکی از آن است که در حال حاضر نزدیک به ۲۰۰ تریلیون قطعه پلاستیک در آبهای جهان غوطهور هستند. اگر بشر از همین امروز هم دست از تولید پلاستیک بردارد (که قطعاً این اتفاق نخواهد افتاد)، این حجم عظیم زباله تا سال ۲۰۴۰ تقریباً سه برابر خواهد شد. اما خبر بدتر این که مذاکرات برای تصویب یک پیمان جهانی و الزامآور برای کاهش آلودگی پلاستیکی، پس از دو سال هنوز به نتیجه نرسیده و کشورها همچنان بر سر جزئیات آن در حال کشمکش هستند.
فاجعه وقتی ابعاد واقعیاش را نشان میدهد که بدانیم این پلاستیکها به کجا ختم میشوند. مطالعهای جدید در اول ژوئن نشان داده که از هر ده پرنده «فولمار شمالی» در اقیانوس اطلس شمالی، هشت پرنده معدهای پر از تکههای پلاستیک دارند. حتی در دورافتادهترین نقاط اقیانوس منجمد شمالی، ردپای پلاستیک دیده میشود. این آلودگی فقط منظره قایقها را خراب نمیکند؛ بلکه زنجیره غذایی را مسموم میکند. وقتی پلاستیک در برابر نور خورشید و امواج دریا خرد میشود، به ذرات ریز موسوم به «میکروپلاستیک» تبدیل میگردد. این ذرات آنقدر ریزند که میتوانند از فیلترهای طبیعی عبور کرده و وارد بدن ماهیها، پرندگان و در نهایت بدن انسانهایی شوند که از غذاهای دریایی تغذیه میکنند.
اما در میان این همه خبر ناامیدکننده، یک خبر خوب هم به گوش میرسد: تلاشهایی برای پاکسازی واقعی در حال شکلگیری است. فیلیپین و یک موسسه غیرانتفاعی هلندی اخیراً توافق کردهاند تا با استفاده از فناوریهای نوآورانه و کمهزینه، زبالههای شناور در «رودخانه پاسیگ» را جمعآوری کنند. این پروژه پنجساله میتواند الگویی برای سایر کشورهای در حال توسعه باشد. در پاکستان هم دانشآموزان و مردم محلی برای پاکسازی دریاچه «راول» دست به کار شدهاند؛ جایی که تزریق سرنگهای بیمارستانی و پلاستیکهای رها شده، اکوسیستم را به شدت تهدید میکند.
سازمان ملل هشدار داده که اگر کشورها نتوانند به یک توافق جهانی دست یابند، حجم پلاستیکهای تولید شده تا سال ۲۰۵۰ از مجموع وزن تمام ماهیهای اقیانوسها بیشتر خواهد شد. این یک رقابت مرگبار نیست؛ یک انتخاب است. انتخابی میان دنیایی پر از زباله یا سیارهای که نفسهایش برای زندگی امن باشد.
